2009 ജൂലൈ 01: ഇന്നു രാവിലെ അന്തരിച്ച പ്രസിദ്ധ കഥകളി സംഗീതജ്ഞന്‍ കോട്ടക്കല്‍ പരമേശ്വരന്‍ നമ്പൂതിരി. 72 വയസായിരുന്നു. കൂത്താട്ടുകുളം കുഞ്ചരക്കാട്ടുമനയില്‍ നാരായണന്‍ നമ്പൂതിരിയുടേയും നങ്ങേലി അന്തര്‍ജനത്തിന്റെയും മകനായി 1937 ജാനുവരി 31-നായിരുന്നു പരമേശ്വരന്‍ നമ്പൂതിരിയുടെ ജനനം. ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതര്‍, ചേമ്പില്‍ പ്രഭാകരന്‍ നായര്‍, ചേര്‍ത്തല നാരായണപ്പണിക്കര്‍, ഒളപ്പമണ്ണ വാസുദേവന്‍ നമ്പൂതിരിപ്പാട് തുടങ്ങിയവരില്‍ നിന്നും കര്‍ണാടക സംഗീതം അഭ്യസിച്ചതിനു ശേഷം ഇരുപത്തിമൂന്നാം വയസില്‍ അദ്ദേഹം കോട്ടക്കലില്‍ സംഗീത വിദ്യാര്‍ത്ഥിയായി ചേര്‍ന്നു. തുടക്കത്തില്‍ കോട്ടക്കല്‍ വാസു നെടുങ്ങാടിയുടേയും പിന്നീട് കോട്ടക്കല്‍ ഗോപാലകൃഷ്ണക്കുറുപ്പിന്റെയും ശിക്ഷണത്തില്‍ കഥകളി സംഗീതത്തില്‍ പ്രാവീണ്യം നേടിയ അദ്ദേഹം വിദ്യാഭാസത്തിനു ശേഷം 1994 വരെ കോട്ടക്കല്‍ പി.എസ്.വി. നാട്യസംഘത്തില്‍ അധ്യാപകനായി ജോലി നോക്കി.

കഥകളിയുടെ തനതുസംഗീത പരമ്പരയിലെ അവശേഷിക്കുന്ന സംഗീതജ്ഞരില്‍ പ്രമുഖനായ ഒരു സംഗീതജ്ഞനായിരുന്നു പരമേശ്വരന്‍ നമ്പൂതിരി. രാഗഭാവം കൈവിടാതെ തന്നെ, സ്വരശുദ്ധിയോടെ വാക്കുകള്‍ വ്യക്തമായി ഉച്ചരിച്ച് കഥകളിക്ക് പാടുവാന്‍ അദ്ദേഹത്തിനു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. വാക്കുകള്‍ കൃത്യമായി മുറിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം വളരെ നിഷ്‌കര്‍ഷ പുലര്‍ത്തിയിരുന്നു. ഉദാഹരണമായി പറഞ്ഞാല്‍, ‘കുചേലവൃത്ത’ത്തിലെ “അജിതാഹരേ! ജയ...” എന്ന പദത്തില്‍, “ബലഭദ്രാനുജാ... നിന്നെ...” എന്ന ഭാഗത്ത് ഇപ്പോള്‍ പലരും “ബലഭദ്രാ.....നുജാ.... നിന്നെ...” എന്നു മുറിച്ചു പാടാറുണ്ട്. എന്നാല്‍ ആ പദം കൃഷ്ണനെക്കുറിക്കുന്നതാകയാല്‍ “ബലഭദ്രാനുജാ......” എന്നൊരുമിച്ചു തന്നെ നീട്ടണമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിനു നിര്‍ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. ഈ രീതിയില്‍ വരിയുടെ അര്‍ത്ഥം കൂടി മനസില്‍ കണ്ട് വാക്കുകള്‍ മുറിച്ചു പാടുന്ന ഗാ‍യകരെ ഇന്നു വിരളമായേ കാണുവാന്‍ കഴിയുകയുള്ളൂ. ആദ്യ കാല കഥകളി സംഗീതത്തേയും, ഇപ്പോള്‍ പ്രചാരത്തിലുള്ള പരിഷ്കൃത കഥകളി സംഗീതത്തേയും കൂട്ടിയിണക്കുന്ന ഒരു കണ്ണിയായി അദ്ദേഹത്തെ കണക്കാക്കുന്നതിലും തെറ്റുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നില്ല. അത്രയധികം പ്രചാരം നേടാത്ത കഥാഭാഗങ്ങള്‍ പോലും അദ്ദേഹത്തിനു തോന്നിച്ചിരുന്നു എന്നതും ഇന്നോര്‍ക്കുമ്പോള്‍ ചെറുതല്ലാത്ത ഒരു കാര്യമാണ്.

“അദ്യാപി ഭവല്‍കൃപ, വിദ്യോതമാനമാകും,
പാദ്യാതി ഏല്‍പ്പതിന്നു ഭാഗ്യം ഉണ്ടാക മൂലം,
ചൈദ്യാരെ ജന്മഫലം ഈ ദ്വിജനെന്തു വേണ്ടൂ...” - അദ്ദേഹം ചൊല്ലിത്തന്ന പദം ഇപ്പോഴും എന്റെ മനസില്‍ തെളിഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്നു. ഒരുപക്ഷെ, കലോപാസകനായി അവസാനകാലം വരെ തുടരുവാന്‍ സാധിക്കുക എന്നതിനപ്പുറമൊന്നും അദ്ദേഹം ഈ ജീവിതത്തില്‍ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നിരിക്കില്ല. അതിനുള്ള ഭാഗ്യം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായി. തിരുവനന്തപുരത്ത് ദൃശ്യവേദി ജനുവരിയില്‍ അവതരിപ്പിച്ച ‘സന്താനഗോപാലം’ കഥകളിയരങ്ങിലാണ് ഏറ്റവും ഒടുവില്‍ അദ്ദേഹത്തെ കേള്‍ക്കുവാനായത്. കോട്ടക്കല്‍ മധുവാണ് അന്ന് കൂടെപ്പാടുവാനുണ്ടായിരുന്നത്. ഓര്‍മ്മക്കുറവ് കാരണമായി ചില പിശകുകള്‍ സംഭവിച്ചു എന്നതൊഴിച്ചു നിര്‍ത്തിയാല്‍, ഈ പ്രായത്തിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതത്തിന് ഒരു കുറവും സംഭവിച്ചിരുന്നില്ല.

പലപ്പോഴും മരണാനന്തര ബഹുമതിയായി മാത്രമേ കഥകളി കലാകാരന്മാര്‍ക്ക് ആസ്വാദകമനസുകളില്‍ പോലും സ്ഥാനം ലഭിക്കാറുള്ളൂ എന്നത് ദുഃഖകരമായ ഒരു സത്യമാണ്. അത്തരമൊരു ദൌര്‍ഭാഗ്യത്തില്‍ നിന്നും പരമേശ്വരന്‍ നമ്പൂതിരിയും മുക്തനല്ലെന്നു വേണം പറയുവാന്‍. അദ്ദേഹത്തെ കേട്ടിട്ടുള്ള, അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ചറിവുള്ള എത്ര കഥകളി ആസ്വാദകര്‍ ഇന്നുണ്ടാവുമെന്നതും സംശയമാണ്. കഥകളിയില്‍ വേഷത്തിനുള്ള മേല്‍ക്കൊയ്മ അംഗീകരിച്ചുകോണ്ട്, കഥയ്ക്കും കഥാപാത്രത്തിനുമിണങ്ങുന്ന രീതിയില്‍ പിന്നണിയില്‍ ഒതുങ്ങി നിന്നു പാടുക എന്ന തന്റെ കര്‍മ്മം ഭംഗിയായി നിര്‍വ്വഹിച്ചു വന്ന അദ്ദേഹത്തെ ആരും ശ്രദ്ധിക്കാതെ പോയതിലും അത്ഭുതമില്ല. എന്നാല്‍ ഒരിക്കല്‍ കേട്ടിട്ടുള്ളവര്‍ അദ്ദേഹത്തെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതത്തേയും വിസ്മരിക്കുകയില്ലെന്നും നിസംശയം പറയാം. അടുത്തറിയാവുന്നവര്‍ ‘കൊച്ചേട്ടനെ’ന്നു വിളിച്ച അദ്ദേഹം ഇന്ന് തന്റെ സംഗീതം അവര്‍ക്കായി ബാക്കിവെച്ച് മറ്റൊരു ലോകത്തേക്ക് യാത്രയായിക്കഴിഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാവനസ്മരണയ്ക്കുമുന്‍പില്‍ ഈ എളിയ ആസ്വാദകന്റെ സ്മരണാഞ്ജലികള്‍...

അനുബന്ധം:
1. Kottackal Parameswaran Namboothiri - CyberKerala

Description: Kottackal Parameswaran Namboothiri, Kathakali singer passed away on July 01, 2009. A tribute to the great singer by Hareesh N. Nampoothiri aka Haree | ഹരീ for Grahanam Blog. July 2009. Photography by Haree.
--

തഞ്ചാവൂര്‍ ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രത്തില്‍ നിന്നും തിരുവയ്യാര്‍ വഴിക്കാണ് തിരുച്ചിയിലേക്ക് മടങ്ങിയത്. ത്യാഗരാജസമാധി, കല്ലണ അണക്കെട്ട് എന്നിവ കാണുക എന്നതായിരുന്നു ഈ വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കുവനുള്ള കാരണം. കാവേരിയുടെ സമാന്തരമായാണ് ഈ ചെറിയ പാത പോവുന്നത്. വേനല്‍ക്കാലമായതിനാല്‍ നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന കാവേരിക്കു പകരം വരണ്ടുണങ്ങിയ മണല്‍തിട്ടകള്‍ കണ്ടായിരുന്നു യാത്ര എന്നുമാത്രം. നദിയുടെ നടുവില്‍ നിന്നും വെള്ളമെടുക്കുന്നതിനായുള്ള പമ്പ് ഹൌസുകളും ഇടയ്ക്കിടെ കാണുവാനുണ്ട്. ചില സ്ഥലങ്ങളില്‍ മയിലുകളേയും കാണുവാന്‍ കഴിഞ്ഞു. ഉച്ചയ്ക്ക് മൂന്നരയോടെ തഞ്ചാവൂരില്‍ നിന്നും യാത്ര തിരിച്ച ഞങ്ങള്‍ നാലു മണിയോടെ തിരുവയ്യാറിലെത്തിച്ചേര്‍ന്നു.

തിരുവയ്യാറ്‌

കര്‍ണാടക സംഗീതത്തിലെ ത്രിമൂര്‍ത്തികളില്‍ പ്രധാനിയായ ത്യാഗരാജസ്വാമികളുടെ സമാധിസ്ഥലമാണ് തിരുവയ്യാറില്‍ സന്ദര്‍ശിക്കുവാനുള്ളത്. മുറ്റത്തു നില്‍ക്കുന്ന ആലിന്റെ ഇലകള്‍ കാറ്റിലാടുന്ന ശബ്ദം മാത്രമാണ് അവിടെ കേള്‍ക്കുവാനുള്ളത്. കാവേരി നദിയോടു ചേര്‍ന്നു തന്നെയുള്ള മണല്‍തിട്ടയിലാണ് വര്‍ഷാവര്‍ഷം ത്യാഗരാജസംഗീതോത്സവം നടക്കുന്നത്. സമാധിയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി സംഗീതാരാധന നടക്കുന്ന രണ്ട് സ്ഥിരം വേദികളും ഇവിടെ കാണുവാനുണ്ട്. സമാധിയുടെ ഉള്ളില്‍ നാലുചുവരിലും ത്യാഗരാജകൃതികള്‍ മാര്‍ബിള്‍ ഫലകങ്ങളില്‍ കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നതു കാണാം. മാര്‍ബിളില്‍ കൊത്തിയ ചില ശില്പങ്ങളും ഉള്ളിലായുണ്ട്.

കല്ലണ

കാവേരി നദിക്കു കുറുകെയുള്ള കല്ലണ അണക്കെട്ട് (കല്ലണ എന്നാല്‍ തന്നെ കല്ലുകൊണ്ടുള്ള അണ എന്നാണ്, പിന്നെയൊരു അണക്കെട്ട് ആവശ്യമില്ലെങ്കിലും ഇപ്പോള്‍ കല്ലണ ഒരു പേരായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനാല്‍ അണക്കെട്ടെന്ന് ചേര്‍ക്കുന്നതില്‍ തെറ്റില്ല.) കാണുവാനായാണ് പിന്നീടു പോയത്. കരികാല ചോള എന്ന രാജാവിന്റെ കാലത്താണ് ഈ അണക്കെട്ട് പണിതുയര്‍ത്തിയത്. പൂര്‍ണ്ണമായും കല്ലുകെട്ടി നിര്‍മ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ അണക്കെട്ടിന് മുന്നൂറ്റി ഇരുപത്തിയൊന്‍പത് മീറ്റര്‍ പൊക്കവും ഇരുപതു മീറ്റര്‍ വീതിയുമാണുള്ളത്. കാവേരി നദിയില്‍ നിന്നും, കാര്‍ഷികാവശ്യങ്ങള്‍ക്കായി, അഞ്ച് കനാലുകളിലേക്ക് വെള്ളം തിരിച്ചുവിടുക എന്ന ധര്‍മ്മമാണ് ഈ അണക്കെട്ടിനുള്ളത്. കൃസ്തുവിന് മുന്‍പ് രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ തീര്‍ത്ത ഈ അണക്കെട്ട്, ജലസേചനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന അണക്കെട്ടുകളില്‍ ലോകത്തിലെ തന്നെ പഴക്കം ചെന്നവയില്‍ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. കല്ലണ കെട്ടിയ കരികാല ചോളന്റെയും, കാവേരി അമ്മ(കാവേരി തായ്)യുടേയും ശില്പങ്ങളും ഒരു ഭാഗത്ത് കാണാം. വേനല്‍ക്കാലത്ത് അണക്കെട്ടിനുള്ളില്‍ ഇറങ്ങി ചെറിയ നീരരുവികളില്‍ കാല്‍ നനയ്ക്കാം, മഴക്കാലമായാല്‍ സമീപപ്രദേശങ്ങള്‍ പോലും വെള്ളത്തിനടിയിലുമാവും.


അമ്പലങ്ങള്‍ മാത്രം തുടര്‍ച്ചയായി കണ്ടാല്‍ ആര്‍ക്കും മടുപ്പു തോന്നും. ഇനി തിരുച്ചിയില്‍ കാണുവാനുള്ളതാവട്ടെ റോക്ക് ഫോര്‍ട്ടും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ഉച്ചൈപിള്ളയാര്‍ കോവിലും മാത്രവും. (പിന്നെയും അമ്പലങ്ങള്‍ ധാരാളമുണ്ട്, ഏറ്റവും പ്രധാനം ഇവിടമാണ്.) അതിനാല്‍ അടുത്ത ദിവസം കൊടൈക്കനാല്‍ വരെ പോയി വരാം എന്നു തീരുമാനിച്ചു. തിരുച്ചിയില്‍ നിന്നും ഏതാണ്ട് ഇരുനൂറു കിലോമീറ്ററോളം യാത്ര ചെയ്യണം കൊടൈക്കനാലിലെത്തുവാന്‍. കൊടൈക്കനാല്‍ വിശേഷങ്ങള്‍ അടുത്ത പോസ്റ്റില്‍.

അനുബന്ധം:
1. Thiruvaiyaru - Wikipedia
2. Tyāgarāja - Wikipedia
3. Grand Anicut (Kallanai) - Wikipedia

Description: A trip to Trichy (Thiruchi, Thiruchirappally, Thiruchirapalli) - A Travelogue. First day: SreeRanganathaSwamy Temple, Sreerangam: Sculpture, Interior, Corridor, Towers; Second day: Thanjavur Brahideeswara Temple: Towers, Main Shrine, Nandiswaran, Sculpture, Shrine of Subrahmanian, Corridor, Temple Courtyard; Thiruvaiyaru: Saint Thyagaraja Samadhi, Kaveri River, Thayagaraja Sangeetholsavam (Music Festival); Kallana Dam: Built by Karikala Chola, Statue of Karikala Chola, Statue of Kaveri Thai; Third Day: Amsapuram, Silver Cascade Falls, KodaiKanal, Coker's Walk, Bryant Park, Botanical Garden, Forth Day: Rock Fort Temple. A travelogue by Hareesh N. Nampoothiri aka Haree | ഹരീ for Grahanam Blog. May 2009. Photography by Haree and Sree.
--

യാത്രകള്‍ ഇഷ്ടമാണെങ്കിലും പലപ്പോഴും സമയവും സാഹചര്യവും ഒത്തുവരാറില്ല. അങ്ങിനെയിരിക്കെയാണ് കഴിഞ്ഞ വാരം തിരുച്ചിറപ്പള്ളി അഥവാ തിരുച്ചി(Trichy)യിലേക്കൊരു യാത്ര സാധ്യമായത്. കൂട്ടത്തില്‍ ശ്രീരംഗം, തഞ്ചാവൂര്‍, തിരുവയ്യാറ്‌, കല്ലണ, കൊടൈക്കനാല്‍ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളും സന്ദര്‍ശിക്കുവാന്‍ കഴിഞ്ഞു. തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പട്ടണങ്ങളില്‍ വലുപ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തില്‍ നാലാം സ്ഥാനമാണ് തിരുച്ചിക്കുള്ളത്. കാവേരി നദിയുടെ ഓരത്തോടു ചേര്‍ന്നു കിടക്കുന്നതിനാല്‍ തന്നെ, തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മറ്റു പ്രദേശങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതല്‍ പച്ചപ്പുനിറഞ്ഞ ഭൂപ്രദേശമാണ് ഇവിടുത്തേത്. ചൂടും അല്പം കുറവുണ്ട്. എറണാകുളത്തു നിന്നുമുള്ള 6866 നമ്പര്‍ തിരുച്ചി എക്സ്‌പ്രസിലായിരുന്നു അങ്ങോട്ടുള്ള യാത്ര. ഒരു മണിക്കൂറോളം വൈകി തിരുച്ചി ഫോര്‍ട്ട് റയില്‍‌വേസ്റ്റേഷനില്‍ ഇറങ്ങുമ്പോള്‍ സമയം രാവിലെ ഒന്‍പത് മണി.

ശ്രീരംഗനാഥസ്വാമി ക്ഷേത്രം

ഭക്ഷണവും വിശ്രമവുമൊക്കെ കഴിഞ്ഞ് വൈകുന്നേരം ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള ശ്രീരംഗനാഥസ്വാമി ക്ഷേത്രം കാണുവാനായി തിരിച്ചു. ലോകത്താകമാനമുള്ള പ്രവര്‍ത്തനക്ഷമമായ ഹൈന്ദവക്ഷേത്രങ്ങളെടുത്താല്‍ ഏറ്റവും വലുപ്പം ഈ വൈഷ്ണവ ക്ഷേത്രത്തിനത്രേ! ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റി ഏഴു മതിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. ഇതില്‍ ആദ്യ അഞ്ചു മതിലുകള്‍ക്കും നാലുവശവും ഗോപുരങ്ങളുണ്ട്. ഉള്ളില്‍ നിന്നും രണ്ടാമത്തേതിന് ഒരു ഗോപുരം, പിന്നീട് ശ്രീകോവിലിന്റെ പുറംഭിത്തി, അതിനു ഗോപുരങ്ങളില്ല. അങ്ങിനെ ഇരുപത്തിയൊന്നു ഗോപുരങ്ങളുള്ള ഈ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തില്‍, ഏറ്റവും പുറത്തുള്ള മതില്‍കെട്ടിന്റെ മുന്‍ഭാഗമുള്ള ഗോപുരമാണ് ഏറ്റവും വലുത്. മൂന്നു മതില്‍ക്കെട്ടുവരെ വാഹനങ്ങള്‍ക്കു വരെ പ്രവേശനമുള്ള സാധാരണ നിരത്തുകളാണ്. നാലാമത്തേതു മുതലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റേതെന്നു പറയാവുന്ന അന്തരീക്ഷമുള്ളത്.

തഞ്ചാവൂര്‍ ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രം

രണ്ടാം ദിവസം പുലര്‍ച്ചെ പ്രസിദ്ധമായ തഞ്ചാവൂര്‍ ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് യാത്രയാരംഭിച്ചു. ഏതാണ്ട് അന്‍പത്തിനാല് കിലോമീറ്ററോളം ദൂരമുണ്ട് തിരുച്ചിയില്‍ നിന്നും തഞ്ചാവൂരിലെത്തുവാന്‍. 985 മുതല്‍ 1014 വരെ തമിഴ്‌നാട് ഉള്‍പ്പെടുന്ന ചോളസാമ്രാജ്യം ഭരിച്ച രാജരാജ ചോളനാണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിര്‍മ്മിക്കുവാന്‍ ഉത്തരവിട്ടത്. ഇത്രയും ബ്രഹൃത്തായ ഒരു ക്ഷേത്രസമുച്ചയം പൂര്‍ണമായും കല്ലില്‍ നിര്‍മ്മിച്ചെടുക്കുക അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. എന്നാല്‍ തന്റെ ശക്തിയും പ്രതാപവും വെളിവാക്കുക എന്നൊരു ലക്ഷ്യത്തിനുവേണ്ടി രാജരാജ ചോളന്‍ തന്റെ തീരുമാനത്തില്‍ ഉറച്ചു നിന്നു. കഠിനമായ ശിക്ഷാവിധികളോടെ, നിര്‍ബന്ധപൂര്‍വ്വം പണിയെടുപ്പിച്ച് ധാരാളം പേരെ കുരുതി നല്‍കിയാണ് ക്ഷേത്രം പൂര്‍ത്തിയാക്കിയത്. അതിനാല്‍ തന്നെ ഇവിടെ പ്രാര്‍ത്ഥന ചെയ്താല്‍ ഫലപ്രാപ്തിയുണ്ടാവുകയില്ല എന്നൊരു വിശ്വാസവും പ്രബലമായുണ്ട്. ഇപ്രകാരമുള്ള അമ്പലത്തിന്റെ ദോഷങ്ങള്‍ മാറുവാനായി രാജരാജ ചോളന്‍ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ആയിരത്തിയെട്ട് ശിവലിംഗങ്ങള്‍ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചുറ്റുമതിലിനോടു ചേര്‍ന്നുള്ള ഇടനാഴികളില്‍ കാണാം.


ഒറ്റക്കല്ലില്‍ തീര്‍ത്ത നിരവധി വലിയ കെട്ടുകള്‍ ക്ഷേത്രത്തില്‍ സുലഭമായി കാണാം. രണ്ട് കവാടങ്ങള്‍ പിന്നിട്ടുവേണം പ്രധാന അങ്കണത്തിലെത്തുവാന്‍. പ്രതിഷ്ഠയായ ശിവനെ അഭിമുഖീകരിച്ചിരിക്കുന്ന നന്ദികേശ്വരന്റെ ഒറ്റക്കല്ലില്‍ കൊത്തിയ ശില്പമാണ് ആദ്യം കണ്ണില്‍‌പെടുക. മേല്‍ക്കൂരയില്‍ ചിത്രപ്പണികളോടു കൂടിയ ഒരു കല്‍‌മണ്ഡപത്തിലാണ് നന്ദികേശ്വരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഏതാണ്ട് 70 മീറ്ററോളം പൊക്കമുണ്ട് പ്രധാന ശ്രീകോവിലിന്റെ താഴികക്കുടം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗോപുരത്തിന്. ഉള്ളിലെ ശിവന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ വലിപ്പവും വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നതാണ്.


പ്രധാന ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും വിശാലമായ നടപ്പാത കാണാവുന്നതാണ്. കരിങ്കല്‍ പാളികളാലാണ് നടപ്പാതയുടെ തറ പാകിയിരിക്കുന്നത്. വെയില്‍ കഠിനമാവുമ്പോള്‍ ചുട്ടുപഴുത്തുകിടക്കുന്ന ഇവയില്‍ ചവുട്ടി നടക്കുക ദുഷ്‌കരമാണ്. പുറം ചുമരിനോട് ചേര്‍ന്ന് പൂര്‍ണമായും കല്ലില്‍ തീര്‍ത്ത ഇടനാഴിയും കാണാം. ഈ ഇടനാഴികളിലാണ് ശിവലിംഗങ്ങള്‍ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുവരുകളില്‍ ചുവര്‍ച്ചിത്രങ്ങള്‍ അലേഖനം ചെയ്തിട്ടുമുണ്ട്. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിന്റെ വശത്തായി ദക്ഷിണാമൂര്‍ത്തിയേയും, പ്രത്യേകം കോവിലുകളില്‍ ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യന്‍, രാജരാജേശ്വരി എന്നിവരേയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു.



തഞ്ചാവൂര്‍ ക്ഷേത്രദര്‍ശനത്തിനു ശേഷം അടുത്തൊരു ഹോട്ടലില്‍ നിന്നും ഉച്ചഭക്ഷണവും കഴിച്ച് നേരേ പോയത് തിരുവയ്യാറിലേക്കാണ്. ത്യാഗരാജസംഗീതോത്സവത്തിലൂടെ ഇവിടം ലോകപ്രശസ്തമാണ്. തുടര്‍ന്നുള്ള യാത്രയുടെ വിശേഷങ്ങള്‍ അടുത്ത പോസ്റ്റില്‍.

അനുബന്ധം:
1. Thiruchirapalli - Wikipedia
2. Sri Ranganathaswamy Temple (Srirangam) - Wikipedia
3. Thanjavur - Wikipedia
4. Brihadeeswarar Temple - Wikipedia

Description: A trip to Trichy (Thiruchi, Thiruchirappally, Thiruchirapalli) - A Travelogue. First day: SreeRanganathaSwamy Temple, Sreerangam: Sculpture, Interior, Corridor, Towers; Second day: Thanjavur Brahideeswara Temple: Towers, Main Shrine, Nandiswaran, Sculpture, Shrine of Subrahmanian, Corridor, Temple Courtyard; Thiruvaiyaru, Kallana Dam; Third Day: Amsapuram, Silver Cascade Falls, KodaiKanal, Coker's Walk, Bryant Park, Botanical Garden, Forth Day: Rock Fort Temple. A travelogue by Hareesh N. Nampoothiri aka Haree | ഹരീ for Grahanam Blog. May 2009. Photography by Haree and Sree.
--

മറ്റൊരു പ്രണയഗാനം. അല്പകാലം മുന്‍പിറങ്ങിയ ഒരു ഹിന്ദി സിനിമയിലെ വരികള്‍ മലയാളത്തിലേക്ക് മൊഴിമാറ്റുവാനൊരു ശ്രമം. ചിത്രവും ഗാനവും മനസിലാക്കുവാന്‍ ഒന്നു ശ്രമിച്ചു നോക്കൂ.

വസന്തത്തിന്റെ ഈ ഉത്സവം കണ്ടിട്ടാവണം
പ്രണയം അമ്പരന്നു നില്‍ക്കുന്നു.

തങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ ഉദ്യാനത്തില്‍,
പൂക്കളാവട്ടെ വീര്‍പ്പുമുട്ടി വിരിയുന്നു.
സാഹചര്യങ്ങളുടെ മൂടുപടത്തിനുള്ളില്‍
കാണുവാനാവാത്ത ചില വിഷമതകള്‍.
എങ്ങും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിശബ്ദതയ്ക്കുള്ളില്‍
സമയവും മയങ്ങിപ്പൊയതുപോലെ!
എന്റെ മനസിലാവട്ടെ നഷ്ടബോധങ്ങള്‍ മാത്രവും!

വേദനകളെ വാക്കുകളാക്കുവാനാര്‍ക്കാണാവുക!
അവളെന്റേതു തന്നെയോ എന്ന ചിന്തകളില്‍
ഞാന്‍ എന്നെ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു.
നദിയുടെ ഇരുകരകളുടേയും ദിശ ഒന്നെങ്കിലും,
അവ ഒരിക്കലും അടുക്കുന്നില്ല,
യാത്രകളിലൊരുമിച്ചെങ്കിലും,
ഞങ്ങളുടെയിടയിലും ദൂരം ശേഷിക്കുന്നു!
അടുത്തെങ്കിലും, വളരെ ദൂരത്തില്‍;
പ്രതീക്ഷകളില്ലാത്ത ഈ വേദനയില്‍ തുടരുവാന്‍ വയ്യ!
ഒരു ചില്ലുപാളിയാല്‍ ഞങ്ങള്‍ അകന്നുകഴിയുന്നു.
എങ്ങും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിശബ്ദതയ്ക്കുള്ളില്‍
സമയവും മയങ്ങിപ്പൊയതുപോലെ!
എന്റെ മനസിലാവട്ടെ നഷ്ടബോധങ്ങള്‍ മാത്രവും!

എന്റെ മനസു തിരഞ്ഞെടുത്ത സംഗീതമാണ് ഞാന്‍ കേട്ടത്.
എന്നാല്‍ സമയം നമുക്കായി മൂളിയതാവട്ടെ മറ്റു ചിലതും!
എനിക്കിവിടെ സങ്കടമെങ്കില്‍, അവളവിടെ സന്തോഷിക്കുന്നുമില്ല.
ഞങ്ങളുടെ കണ്ടുമുട്ടലുകളില്‍ ഏകാന്തത നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഞങ്ങളൊരുമിച്ചെങ്കിലും ഒന്നായില്ല;
പൂക്കള്‍ തളിര്‍ത്തെങ്കിലും വിടര്‍ന്നതുമില്ല്ല.
വസന്തം കൊതിക്കുന്നെങ്കിലും, മനസറിയുന്നതു വരള്‍ച!
എങ്ങും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിശബ്ദതയ്ക്കുള്ളില്‍
സമയവും മയങ്ങിപ്പൊയതുപോലെ!
എന്റെ മനസിലാവട്ടെ നഷ്ടബോധങ്ങള്‍ മാത്രവും!

ഉത്തരം cALviN::കാല്‍‌വിന്‍ കമന്റില്‍ പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞു. അവിടെ നോക്കാതെ തന്നെ മനസിലാക്കുവാന്‍ ശ്രമിച്ചു നോക്കൂ. കിട്ടുന്നില്ലെങ്കില്‍ താഴെ മൌസ് ഉപയോഗിച്ച് ഒന്നു സെലക്ട് ചെയ്ത് നോക്കിയാല്‍ മതി.

ചിത്രം: ജോധാ അക്ബര്‍
ഗാനം: “കെഹ്നേ കോ ജഷ്നേ ബഹാരാ ഹൈ...”
സാഹിത്യം: ജാവേദ് അക്തര്‍
ഹിങ്ക്ലീഷ് വരികള്‍ക്ക് കടപ്പാട്: http://www.hindilyrix.com/songs/get_song_Jashn-E-Bahaara.html

Kehne Ko Jashan-E-Bahara Hai,
Ishq Yeh Dekhke Hairaan Hai

Phool Se Khusboo Khafa Khafa Hai Gulsan Mein
Chupa Hai Koi Ranj Fiza Ki Chilman Mein
Sare Sehmein Nazare Hain
Soye Soye Vaqt Ke Dhare Hain
Aur Dil Mein Koi Khoyi Si Baatein Hain

Kaise Kahen Kya Hai Sitam
Sochte Hai Abb Yeh Hum
Koi Kaise Kahen Woh Hai Ya Nahi Humare
Karte To Hai Saath Safar
Fasle Hain Phir Bhi Magar
Jaise Milte Nahi Kisi Dariya Ke Do Kinare
Pass Hain Phir Bhi Paas Nahi
Humko Yeh Gum Raas Nahi
Seeshe Ki Ek Diware Hai Jaise Darmiyan
Sare Sehmein Nazare Hain
Soye Soye Vaqt Ke Dhare Hain
Aur Dil Mein Koi Khoyi Si Baatein Hain

Humne Ne Jo Tha Nagma Suna
Dil Ne Tha Usko Chuna
Yeh Dastan Humen Vaqt Ne Kaise Sunai
Humjo Agar Hai Gumgin
Woh Bhi Udhar Khush To Nahi
Mulakato Mein Jaise Ghul Si Gai Tanhai
Milke Bhi Hum Milte Nahi
Khilke Bhi Gul Khilte Nahi
Aankhon Mein Hai Baharein Dil Mein Khilza
Sare Sehmein Nazare Hain
Soye Soye Vaqt Ke Dhare Hain
Aur Dil Mein Koi Khoyi Si Baatein Hain

YouTube-ല്‍ ഈ ഗാനരംഗം ഇവിടെ കാണാം.

Description:Vasantholsavam - Translated by Hareesh N. Nampoothiri aka Haree | ഹരീ for Grahanam Blog.
--

As an art form Kathakali combines dance, music and rhythm. Also painting, sculpture and embroidery constitute the integrity of Kathakali. As the world knows, Kathakali is Kerala’s unique art form. It seems mandatory nowadays to show a Kathakali-make- up-face wherever Kerala features. But the disturbing fact is that most Malayalees don’t take the art form seriously. They don’t even try to watch it. As a matter of fact, the chances to view Kathakali performances are rare too.

‘തൗര്യത്രിക’ത്തെക്കുറിച്ച് മലയാളത്തില്‍ വായിക്കുവാന്‍ ഇവിടെ നോക്കുക.

Watch the video in YouTube HERE.

There are a few who view Kathakali performance attracted to it by its costumes, music or rhythm. But most of them take no effort to feel Kathakali in a serious way. There is a major reason to it. People don’t seem to understand the language of Kathakali. Unlike cinema, dance, theater or music one cannot easily digest the nuances of Kathakali straight away. It requires some kind of participation from the part of audience. Here, through this documentary 'Thouryathrikam', we make a sincere effort to lead the ignorant but enthusiastic Kathakali viewer to the door steps of this exotic art form of Kerala.

The documentary has been planned and executed in order to make the understanding of the art form much easier. For example if some one wants to learn a new language, he/she has to begin with the alphabets, then words, and then sentence structures and so on. Similarly Kathakali demands a systematic training from the part of the viewer. 'Thouryathrikam' tries to do exactly that. A Kathakali learner must start with the alphabets typical to the art form called 'Artha Mudras'. There are twenty four 'Artha Mudras' or Meaningful Signs. These basic 'Mudras' combine to form words which are categorized into four- 'Samyutham', 'Asamyutham', 'Misram' and 'Samanam'. 'Artha Mudras' are fused artistically along with dance to form 'Padams' which are similar to the sentences in a language. This is the peripheral structure of Kathakali. Along with all these, embellishments and improvisations from the part of the artists come to life according to the situations. 'Thouryathrikam' presents before you the basics of such a complex and grand art form as simplistically as possible.

Along with the presentation of the fundamentals of understanding Kathakali, we make a humble attempt to trace some history- the past, present and future of the art form. You will see a panoramic view of the characters often presented; the costumes; the make-up; the ornaments; the musical instruments accompanied; the 'Ragas' or the music scales often used; the rhythmic beats and similar technical details in this documentary. We demonstrate the traditional structure of presentation of the art form which begins with the 'Sandhyakkeli' or invitation, the lighting of the Kathakali lamp, the beating of the drum called 'Suddhamadhalam', 'Thodayam', 'Purappad' or invocation, 'Melappadam', story unfolding, to the end with singing the 'Dhanasi'.

The documentary was shot on 2009 January 9th and 10th at Thiruvananthapuram. Post-production works are still going on. The multimedia CDs and DVDs containing detailed demonstrations are being prepared both in Malayalam and English, taking the foreign and native art lovers into account.

Artists

Vesham: Kalamandalam Ramachandran Unnithan, Kalamandalam Vijayakumar, Kalamandalam Hari R. Nair, Kalamandalam Shanmukhadas, Madhu Varanasi, Kalamandalam Sucheendran, Kalamandalam Arun Varier, Kasinathan, Arun Rameshan, Chinosh Balan
Vocal: Pathiyur Sankarankutty, Kalamandalam Harish Nampoothiri, Kalanilayam Rajeevan
Chenda: Kalamandalam Krishnadas, Margi Venugopal
Maddalam: Kalamandalam Achutha Varier, Kalanilayam Manoj
Chutty: RLV Somadas, Kalamandalam Sukumaran
Kaliyogam: Sandarsan, Ambalappuzha

Crew

Director: Hareesh N. Nampoothiri (Haree | ഹരീ)
Producer: Gokul Govind
Writers: Toji, Haree
Camera: Benny Poonthoppu
Editor: Binu Purushothaman
Art Director: SuSu
Stills: SuSu, Haree
Production Controller: Santhosh
PRO: B. Josekutty
Light Unit: Throbe

Media

• 2009 January 27 - Expresso Suppliment - The New Indian Express (TVPM Edition)

Thouryathrikam - Announcement (in Malayalam)

Visit the above link to view more news paper cuttings and production shots.

Description: Thouryathrikam - A documentary on Kathakali directed by Hareesh N. Nampoothiri aka Haree | ഹരീ. Script by Toji and Haree. Camera by Benny Poonthoppu and Sethu. Produced by Gokul Govind. Editing by Binu Thiruvananthapuram. Kalamandalam Ramachandran Unnithan, Kalamandalam Vijayakumar, Kalamandalam Hari R. Nair, Kalamandalam Shanmukhadas, Madhu Varanasi, Kalamandalam Sucheendran and Kalamandalam Arun Varier played various roles. Pathiyoor Sankarankutty, Kalamandalam Hareesh Nampoothiri and Kalamandalam Rajeevan rendered padams. Kalamandalam Krishnadas, Margi Venugopal in Chenda and Kalamandalam AchuthaVarier, Kalanilayam Rajeevan in Maddalam were the accompanients. RLV Somadas and Kalamandalam Sukumaran handled the Chutti. Sandarsan Kathakali Vidyalayam, Ambalappuzha provided costumes and ornaments.
--